Ciała obce w żywności – rodzaje zanieczyszczeń i metody ich usuwania

Obecność ciał obcych w żywności to nie tylko zagrożenie dla zdrowia i życia konsumenta, lecz także ogromne straty dla producenta, które uderzają zarówno w budżet, jak i w renomę firmy. Z ostrzeżeń Głównego Inspektoratu Sanitarnego (GIS) wynika, że w wycofanych partiach produktów znajdują się nie tylko składniki alergenne, bakterie czy pozostałości pestycydów, lecz także ciała obce, takie jak szkło, plastik czy metal. Jak nowoczesne technologie pomagają usuwać ciała obce z żywności, a tym samym chronić interesy firm i zdrowie konsumentów?

Jakie rodzaje zanieczyszczeń mogą się znaleźć w żywności?

Produkcja żywności wymaga zachowania rygorystycznych norm jakościowych i sanitarnych. W przeglądzie opublikowanym w 2023 roku na łamach czasopisma „Heliyon” czytamy, że w ciągu ostatnich 20 lat materiały obce były przyczyną około jednego na dziesięć wycofań żywności w Stanach Zjednoczonych, przy czym konsumenci najczęściej skarżyli się na fragmenty plastiku.

Najczęstsze ciała obce w żywności:

• metale – opiłki, stal nierdzewna, stal węglowa, żelazo, aluminium, miedź,
• tworzywa sztuczne – różne rodzaje plastiku,
• szkło – odłamki butelek i słoików,
• ceramika – fragmenty naczyń, izolatorów i elementów maszyn,
• kamienie – naturalne kamienie, żwir, beton,
• guma – fragmenty uszczelek, przewodów, taśm transportowych.

Z komunikatów Głównego Inspektoratu Sanitarnego:

• 29.01.2026 – Możliwa obecność fragmentów szkła w jednej partii jogurtów.
• 21.11.2025 – Możliwa obecność ciał obcych w jednej partii produktu rybnego (prawdopodobnie szkło lub plastik).
• 22.10.2025 – Wycofanie partii wafli maślanych z nadzieniem karmelowym ze względu na możliwą obecność metalicznych ciał obcych w produkcie.
• 20.08.2025 – Możliwa obecność fragmentów szkła w naturalnej wodzie mineralnej gazowanej.

Źródło: gov.pl

Jakie są skuteczne metody usuwania ciał obcych z żywności?

Usuwanie ciał obcych z produktów spożywczych wymaga zastosowania kilku metod kontroli. W nowoczesnych zakładach stosuje się wielostopniowe systemy bezpieczeństwa, łączące sortowanie optyczne, detekcję rentgenowską oraz tradycyjne metody mechaniczne.

Sortowanie optyczne – kontrola wyglądu i jakości surowca

Optyczny sortownik do usuwania ciał obcych wykorzystuje kamery, czujniki i zaawansowane algorytmy oparte na sztucznej inteligencji w celu identyfikacji i szybkiego usunięcia niepożądanych elementów – różniących się od prawidłowego produktu pod względem koloru, kształtu, wielkości lub struktury powierzchni. Technologia ta jest szczególnie skuteczna w przypadku takich surowców, jak zboża, nasiona, przyprawy, orzechy, ryż oraz świeże, mrożone lub suszone warzywa i owoce. Sortownik wykrywa nie tylko przebarwione, niedojrzałe czy uszkodzone produkty spożywcze, lecz także ciała obce i zanieczyszczenia.

Sortownik optyczny odpowiada za to, co widać – wygląd, kolor, kształt i powierzchnię produktu.

Sortowanie rentgenowskie – kontrola gęstości i składu produktu

Sortownik do usuwania zanieczyszczeń i ciał obcych wykorzystuje promieniowanie rentgenowskie do analizy wnętrza materiału. Dzięki temu może wykrywać ciała obce ukryte wewnątrz produktu lub opakowania, takie jak fragmenty metalu, szkło, kamienie, ceramika, guma i niektóre tworzywa sztuczne o większej gęstości. Podczas kontroli produkt przechodzi przez komorę rentgenowską, gdzie wiązka promieniowania przenika przez produkt i opakowanie, a detektor rejestruje ilość promieniowania docierającego na drugą stronę. Materiały odbiegające od ustalonych parametrów pod względem gęstości i składu pochłaniają promieniowanie w innym stopniu, przez co są widoczne jako ciemniejsze obszary. Podobnie jak przy sortowaniu optycznym urządzenie automatycznie usuwa ciało obce lub wadliwy produkt.

Sortownik rentgenowski odpowiada za to, czego nie widać – różnice w gęstości i strukturze wewnątrz produktu lub opakowania.

Z komunikatów amerykańskiej Agencji Żywności i Leków (FDA):

• 21.07.2026 – Możliwa obecność miękkiego plastiku w saszetkach z przecierem bananowo-truskawkowym.
• 15.05.2026 – Obecność fragmentów metalu w lodach.
• 28.01.2026 – Potencjalna obecność plastiku i/lub papieru w ciasteczkach z maranty.
• 15.12.2025 – Możliwa obecność ciał obcych, takich jak kamienie i inne twarde przedmioty w mrożonym deserze bezmlecznym.

Źródło: fda.gov

Jaki sortownik do usuwania ciał obcych jest najlepszy?

Sortowniki optyczne i rentgenowskie pełnią różne funkcje w kontroli jakości żywności. Te pierwsze analizują wygląd produktu i usuwają elementy różniące się kolorem, kształtem, wielkością lub strukturą powierzchni, natomiast te drugie wykrywają ciała obce ukryte wewnątrz produktów i opakowań. Obie technologie się uzupełniają, dlatego często są stosowane jako elementy wieloetapowej kontroli bezpieczeństwa żywności.

Zapytaj o szczegóły i dowiedz się, jaki sortownik do usuwania ciał obcych i zanieczyszczeń będzie najlepszym rozwiązaniem dla Twojego biznesu. W SmartSort oferujemy szeroką gamę urządzeń optycznych i rentgenowskich marki Anysort, której jesteśmy autoryzowanym i wyłącznym dystrybutorem w Polsce.

Źródła: pmc.ncbi.nlm.nih.gov · gov.pl/web/gis · fda.gov